Szlak Pogański

Litwini jak I inne narody mieli swoją materialną i duchową kulturę. Do kultury duchowej należy religia i tradycje. Litwini byli poganami i wierzyli, że dusza ludzka nie umiera i po śmierci już jako niewidzialna obcuje z żywymi, że dla duszy są potrzebne wszystkie rzeczy, których używała będąc tu na ziemi. Dlatego do grobu wkładano narzędzia, broń, ubranie, ozdoby i nawet jedzenie. Wierzono w dusz obcowanie z żywymi, dlatego były różne święta związane ze wspomnieniem zmarłych, szczególnie wtedy, gdy się zbierała cała rodzina. Do bóstw zaliczano rośliny, zjawiska przyrody.


Religia pogańska formowała się przez wiele stuleci. Wpływ na jej formowanie miały klimat, przyroda i warunki ekonomiczne. Poganie wierzyli, że urodzaj zbóż, hodowla bydła i w ogóle powodzenie wszystkich prac, zdrowie ludzi jest zależne od sił przyrody, od słońca i księżyca, od grzmotu i gromów (bóg Perkun (Perkūnas. lit.).


Ubóstwianie zjawisk przyrody było charakterystyczne dla pogaństwa we wczesnych stadiach jego istnienia. Żeńskie boginie, które były ubóstwiane w dobie matriarchatu przez długie stulecia, w patriarchacie straciły swoją siłę i wpływowość, ponieważ zostały wyeliminowane przez męskie bóstwa. Pomimo to starożytne bóstwa żeńskie pozostały w podaniach ludowych, w obrzędach i sztuce. Żeńskich bogiń w litewskiej mitologii jest bardzo wiele. Wszystkie one są związane z żeńskimi pracami, narodzinami i śmiercią człowieka. Jedne były obroną przed złym, pomagały człowiekowi we wszystkim: wskazywały drogę, aby nie zabłądzić w lesie, aby w polu były dobre plony, pomagały kobietom przy wypełnianiu różnych prac, miały w opiece bezdomnych, miały pogodzić zwaśnionych.


5

Rambinas i Łopaicziai

1 / 2 dniowe

2

trasy

Szlakiem pogańskich kultów na Litwie - Trasa 1

1 dniowe

Szlakiem pogańskich kultów na Litwie - Trasa 2

1 dniowe

Były też takie, które przynosiły zło, choroby, niepowodzenia, śmierć.

Niektóre były boginiami tworzącymi i ochraniającymi inne niszczycielkami. Boginie miały związek z poszczególnymi sferami życia człowieka.Podstawowa cecha religii pogańskiej to uwielbianie i wywyższanie sił przyrody : ognia, wody, drzew. Wierzono w to, że każdy z tych żywiołów ma swego opiekuna, gospodarza, zarządcę).

Laumes (Laumės lit.) są najstarszymi boginiami nieba i ziemi. Wyobrażenia o Laumach prawdopodobnie ukształtowały się podczas polowań i zbierania plonów. Ich imiona były znane nie tylko na Litwie, ale w innych krajach zamieszkałych przez plemiona Bałtów. Na początku były przedstawiane jako gołębice, ponieważ gołębia nazywano „ptakiem Laume”. Czasami Laume były przedstawiane jako kura lub kogut. Laume jest ściślezwiązana z deszczem. Wstęga Laume – tęcza, która ukazuje się na niebie po deszczu.We wsi Wainotiszkes ( rej. Rosieński) tak się uważa, że ta wstega Laumy została wytkana przez najwyższą z bogiń Laum i pomaga sprawiedliwym i dobrym ludziom. Gdy Laumy prały obok przechodzący człowiek powiedział: „Pomóż bogini”, one odpowiadały: „Co położyłeś, zabierz” W tym miejscu na następny dzień człowiek znachodził albo wstęgę, rękawice, materiał albo inne rzeczy, które mógł zabrać. Na Litwie aby się obronić od złych prac Laumy był stosowany krzyż Laumy. To była pięcioramienna gwiazda, którą rysowano lub wyżłabiano w drewnie nie odrywając ręki.


Ważnym starodawnym litewskim bogiem był Perkunas. Wierzono, że to on zsyła na ziemię deszcz, piorunami pobudza urodzaj, prześladuje złe duchy. Jest on sprawiedliwy, karze złoczyńców, prześladuje niewiernych i jest nieprzebłagalny.Jego nieodłączny atrybut to róg. Siedziba grzmotu- to góra, dąb, chmury, sam bóg jest przedstawiony w postaci człowieka z siwą brodą, czasami też ma czerwoną brodę, mieszka w chmurach i jeździ woźnicą, w ręku trzyma topór, który rzucony z nieba na ziemię powraca z powrotem.Bogini obfitości – to Laima, jej władzę obejmowały ciemność i światło, zaćmienia słońca i księżyca. Była przedstawiana jak ptak. Obok bogini Laimy była i bogini Laime, jeszcze była nazywaną jako Dalia, która rozporządzała się losem człowieka, była przedstawiana jako łabędzica. Jedną z bogiń była Giltine, bogini śmierci, przedstawiana w postaci sowy. Kult ziemi zaczął się kształtować w odległych czasach starożytności, gdy człowiek nie rozumiał jeszcze wielu zjawisk przyrody. Człowiek zaczął ubóstwiać ziemię z tego powodu, że dawała mu plony. Nazywano matką- ziemią. Bogini ziemi Żemina była przedstawiana jako kobieta brzemienna. Jej mąż Perkunas z pierwszym grzmotem przynosił jej nasienie. Jak po życiodajnym deszczu ziemia rodzi plony, tak i Żemina staje się brzemienną. Oddawanie czci dla ognia sięga czasów starożytnych, ogień zapalonego ogniska strzegł człowieka od ciemności, od zimna, od drapieżnych zwierząt, od wrogów.Później ogień przeniesiono do domów, ale nadal mu przypisywano właściowści nadprzyrodzone. Ogień jednoczył wokół siebie rodzinę. Człowiek przyjmował ogień jako nie zjawisko przyrody tylko jako żywą istotę. Litwini uważali ogień za bożą siłę i czcili jako symbol życia całego świata. Boginie ognia były przedstawiane jako kobiety ubrane w czerwone ubranie, czasami też jako kobieta ze skrzydłami.


Bogowie tak jak i ludzie mogli być dobrzy lub źli. Kto potrafił mógł ich udobruchać. Wierzono, że bogowie stawali się lepsi gdy składano im ofiary. Pogańscy Litwini nosili ubranie z symbolami bogów, te symbole też były używane przy grzebaniu zmarłych. Boginię Saule symbolizowały różne okrągłe ozdoby, symbol boga Menulisa – to półksiężyc. Takie właśnie ozdoby znajdowano w grobach. Do grobu też wkładano toporek, wierzono, że bóg Perkunas, aby ukarać złych ludzi, rzucał tym toporkiem niegodziwca trafiając w głowę.Pogaństwo na Litwie to swoista religia, która częściowo przetrwała na Litwie do dnia dzisiejszego i miejsca kultu pogańskiego, tak zwane „ałkos” możemy znaleźć dziś w różnych regionach Litwy, właśnie te miejsca chcemy przedstawić w naszych nowych trasach „Szlakiem pogaństwa na Litwie”, które państwo znajdziecie na naszej stronie internetowej. Zachęcamy również do odwiedzenia tych miejsc i uchylenia rąbka dziedzictwa religii pogańskiej na Litwie.


Bogini nieba Saule, przedstawiana jako dziewczyna o długich złotych włosach, czasami ma złotą koronę na głowie. Litwini bardzo lubili tą boginię i gorąco się do niej modlili. Gdy słońce wschodziło ludzie żegnali się, gdy słońce zachodziło ludzie kończyli swoje prace uważając, że teraz nastąpił czas ciemności, czas szatana. Saule miała siedem córek (planet), najczęściej są wspominane Auszrine (Jutrzenka), Wakarine ( zachód słońca). Obie je służyły swoim rodzicom Saule (Słońce) i Menulis (księżyc). Auszrine przynosiła wodę, gotowała zupę, a Wakarine słała łóżko dla Saule. Junda- była boginią wojny. Nedalia – bogini biednego człowieka. Nijole – bogini podziemi, żona boga Pikolisa, Skalsa – bogini obfitości, składająca w spichlerzu zboże i upieczony chleb.

Zainteresowany? Wyślij zapytanie!