Region Żmudź

Żmudź (lit. Žemaitija) - to jeden z pięciu regionów Litwy, dobrze znany z literatury i dziejów historycznych. Nazwa pochodzi od litewskiego wyrazu "žemas" (niski) albo "žemė" (ziemia). Pierwsza wzmianka o Żmudzi jest z roku 1219 r. Wówczas najważniejszym ośrodkiem były Miedniki (Medininkai - obecnie nazywane Varniai - pol. Wornie). Właśnie one były głównym celem licznych najazdów krzyżackich. Po bitwie pod Grunwaldem Żmudź ostatecznie stała się częścią Wielkiego Księstwa Litewskiego. W 1413 r. król Polski Jagiełło i wielki książę litewski Witold dokonali chrztu Żmudzi, dzięki czemu utworzona została w Worniach Diecezja Żmudzka. Ten chrzest miał duże znaczenie nie tylko sakralne, ale też polityczne - jeszcze bardziej łączył te ziemie w jednym państwie.


Symboliczną stolicą Żmudzi są Telsze (Telšiai). Znajduje się tam piękna katedra św. Antoniego (z 1791 r.), kościół Wniebowzięcia NMP (z 1867 r.), cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy. Do rozwoju Telsz i Żmudzi dużo przyczynił się magnat litewski Paweł Sapieha. Z jego inicjatywy w 1624 r. został założony klasztor Bernardynów, mury dawnego klasztoru zachowały się do dziś. W Telszach mieszkali bracia Gabriel Narutowicz - pierwszy prezydent Polski i Stanisław Narutowicz - sygnatariusz Aktu Niepodległości Litwy, a także inżynier i wynalazca Władysław Trybliński.

Szlakiem Sakralnym na Żmudzi

1 dniowa


Śladami słynnych Polaków

1 dniowa

5

Nieopodal Telsz znajduje się Kalwaria Żmudzka w połowie XVII w. założona przez biskupa Jerzego Tyszkiewicza. Droga Krzyżowa Kalwarii jest pięknie położona na pagórkach, skłania do modlitwy i refleksji.Właśnie na Żmudzi znajduje się jeden z ważniejszych obiektów sakralnych na Litwie: Góra Krzyży pod Szawlami oraz ośrodek Maryjny w Szydłowie.Wielu słynnych Polaków, bądź rodów polskiej szlachty, wywodzi się ze Żmudzi albo połączyły swój życiorys z tym regionem.W Szetejniach nad rzeką Niewiażą urodził się polski noblista Czesław Miłosz. Rody Piłsudskich i Billewiczów mają korzenie ze Żmudzi.W miejscowości Poszausze (Pašiaušė) urodził się słynny polski architekt, twórca stylu zakopiańskiego Stanisław Witkiewicz. Michał Kleofas Ogiński (polityk, działacz społeczny, muzyk, autor słynnych mazurków i polonezów) mieszkał w Rietowie (Rietavas), który odziedziczył po dziadku Tadeuszu Franciszku. Z kolei inny słynny muzyk Michał Ogiński posiadał dwór w Płungianach (Plungė), dzisiaj chętnie odwiedzany przez mieszkańców kraju i gości z zagranicy. Po za tym w Płungianach urodziła się słynna himalaistka Wanda Rutkiewicz. Była pierwszą osobą z Polski i ogólnie z Europy, trzecią kobietą na świecie, która zdobyła Mount Everest. W tym samym dniu 16 października 1978 r. Karol Wojtyła został papieżem. Po roku, gdy ojciec święty Jan Paweł II przyjmował ją na audiencji, powiedział: "Dobry Bóg tak chciał, abyśmy tego samego dnia zaszliśmy tak wysoko".


W polskiej literaturze wątek żmudzki odnajdujemy w Trylogii i "Krzyżakach" Henryka Sienkiewicza, powieściach Marii Rodziewiczówny "Dewajtis", "Straszny Dziadunio" oraz w wielu wierszach Adama Mickiewicza i powieściach J. I. Kraszewskiego.

Na stołach Żmudzinów dominowały dania - "kastinis", "cibuline", różnorodne kasze. Tak wiele różnorodności kasz nie spotyka się w żadnym innym litewskim regionie. Gdy na przykład chciano zapytać czy ktoś jest po śniadaniu, pytano: "czy jest po kaszy?". Wspaniały też jest tradycyjny rosół z konopi, do którego dodawano przetarty śledź z cebulą.

Wyjątkowe miejsce w kulturze Żmudzi mają stroje ludowe. Wyróżniają się spośród innych litewskich intensywnymi kolorami, wręcz przepychem, bogactwem chust, ilością korali. W stroju męskim wełna była farbowana na ciemnozielony, niebieski czy brązowy kolory. Kamizelki męskie były tak samo jaskrawe jak spódnice kobiet.

Zainteresowany? Wyślij zapytanie!